Tận dụng lợi thế vùng nước lợ, nguồn phù du tự nhiên, chế độ thủy triều trên sông Rào Cái, người dân xã Thạch Khê và phường Trần Phú (Hà Tĩnh) đang từng bước phát triển mô hình nuôi hàu đại dương. Mô hình không chỉ mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng, thậm chí tiền tỷ mỗi vụ, mà còn mở ra hướng phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững, nâng cao giá trị trên cùng diện tích mặt nước.
Tận dụng dòng sông, nâng giá trị nghề nuôi hàu đại dương
Mỗi khi thủy triều rút, hàng chục nghìn dây hàu đồng loạt nổi lên trên mặt sông Rào Cái, xã Thạch Khê và phường Trần Phú (tỉnh Hà Tĩnh) tạo nên khung cảnh nhộn nhịp giữa vùng cửa sông. Trên những bè nuôi nối dài, người dân tất bật kiểm tra, vệ sinh và thu hoạch từng dây hàu.
Từ nguồn nước thủy triều giàu phù du, một nghề nuôi mới đang dần hình thành, giúp nhiều hộ dân khai thác hiệu quả mặt nước, giảm phụ thuộc vào khai thác thủy sản tự nhiên và tạo thêm sinh kế ngay trên quê hương.
Theo ông Lưu Văn Khai, ở thôn Đình Hòe, xã Thạch Khê (tỉnh Hà Tĩnh), nuôi hàu đại dương trên sông Rào Cái mang lại hiệu quả kinh tế cao nhờ tận dụng nguồn phù du tự nhiên. Ảnh: LH
Sau nhiều năm nuôi cá lồng bè nhưng hiệu quả không cao, ông Lưu Văn Khai, ở thôn Đình Hòe, xã Thạch Khê, đã mạnh dạn chuyển hướng sang nuôi hàu đại dương.
Ông Lưu Văn Khai cho biết: “Thấy vùng nước sông Rào Cái phù hợp với hàu hơn nuôi cá lồng bè nên ban đầu gia đình chỉ làm vài bè, đóng một số cọc ven sông để vừa nuôi vừa học hỏi kinh nghiệm. Sau khi nhận thấy hiệu quả, chúng tôi mới mạnh dạn mở rộng”.
Đến nay, gia đình ông Khai đã phát triển 10 bè nuôi cùng khoảng 250m2 mặt nước đóng cọc treo dây. Mỗi năm, gia đình thả khoảng 8 vạn con giống, tương đương khoảng 12.000 dây hàu.
Theo ông Lưu Văn Khai, ưu điểm lớn nhất của mô hình nuôi hàu đại dương là gần như không phải mua thức ăn. Trong suốt chu kỳ nuôi khoảng 8-10 tháng, hàu hấp thu nguồn phù du tự nhiên theo dòng thủy triều để sinh trưởng. Người nuôi chủ yếu theo dõi diễn biến môi trường nước, thủy triều, vệ sinh bè và quản lý dây nuôi.
“Chỉ cần nguồn nước ổn định, hàu có thể tự phát triển. Nhờ tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên nên chi phí nuôi giảm đáng kể so với nhiều đối tượng thủy sản khác”, ông Lưu Văn Khai cho hay
Gia đình ông Khai hiện sử dụng giống hàu đại dương nhập từ Ninh Bình. Đây là loại hàu có kích thước lớn, tốc độ sinh trưởng nhanh, có thể tiêu thụ nguyên vỏ nên giá trị thương phẩm cao.
Mỗi vụ, gia đình ông Khai thu hoạch khoảng 10-15 tấn hàu. Những dây hàu đẹp được thương lái thu mua khoảng 250.000 đồng/dây; hàu loại 1 sau khi tách vỏ có giá khoảng 30.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, mô hình mang lại cho gia đình nguồn thu nhập khoảng 250-300 triệu đồng/năm.
Nuôi hàu đại dương trên sông Rào Cái, người dân sử dụng cọc tre để đóng và treo dây hàu, tận dụng hiệu quả mặt nước tự nhiên. Ảnh: LH
Không chỉ ở xã Thạch Khê, mô hình nuôi hàu đang lan sang khu vực Tổ dân phố Đồng Môn, phường Trần Phú. Tại đây, anh Nguyễn Tiến Dũng đã đầu tư quy mô lớn để phát triển mô hình nuôi hàu đại dương trên bè nổi.
Sau thời gian tìm hiểu, tham quan các mô hình nuôi hàu tại Quảng Ninh, Hưng Yên, anh Dũng nhận thấy điều kiện tự nhiên trên sông Rào Cái có nhiều điểm tương đồng và phù hợp để phát triển nhuyễn thể có giá trị kinh tế cao.
Được chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn quan tâm, hỗ trợ, anh quyết định đầu tư bài bản. Khu vực nuôi rộng gần 2ha, với khoảng 100 bè nổi và 50 vạn con giống được thả theo hình thức treo dây trên sông.
Theo anh Nguyễn Tiến Dũng, kỹ thuật nuôi hàu đại dương trên sông Rào Cái khá đơn giản, chủ yếu tận dụng nguồn phù du tự nhiên và kiểm soát tốt môi trường nước.
Anh Nguyễn Tiến Dũng cho biết: “Đây là năm thứ hai tôi triển khai mô hình. Dù vốn đầu tư ban đầu khá lớn nhưng mô hình không đòi hỏi quá nhiều nhân công và kỹ thuật phức tạp. Hàu đại dương thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên trên sông Rào Cái, sinh trưởng nhanh nên hiệu quả kinh tế khá cao”.
Sau khoảng 7-8 tháng, hàu có thể cho thu hoạch. Theo anh Nguyễn Tiến Dũng, nhờ thức ăn chủ yếu là nguồn phù du tự nhiên, mô hình vừa tận dụng lợi thế dòng sông, vừa hạn chế tác động đến môi trường. Thị trường tiêu thụ hàu khá rộng, đặc biệt vào thời điểm cao điểm du lịch.
Mỗi vụ, sau khi trừ chi phí, mô hình của gia đình anh Dũng cho lợi nhuận khoảng 500 triệu đồng.
Hình thành vùng nuôi hàu đại dương tập trung trên sông Rào Cái
Sông Rào Cái bắt nguồn từ hồ Kẻ Gỗ, chảy qua nhiều địa bàn thuộc Cẩm Xuyên, Thạch Hà và khu vực TP Hà Tĩnh trước đây, trong đó có xã Thạch Khê và phường Trần Phú hiện nay, trước khi đổ ra biển qua cửa Sót.
Với chiều dài khoảng 29km và diện tích mặt nước khá lớn, con sông này sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nuôi trồng thủy sản.
Theo ông Lưu Văn Khai ở thôn Đình Hòe, xã Thạch Khê (Hà Tĩnh), tận dụng diện tích mặt nước rộng, thủy triều lên xuống thường xuyên tạo lợi thế để phát triển các loài nhuyễn thể giá trị cao, đặc biệt là hàu đại dương. Ảnh: LH
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Thạch Khê và phường Trần Phú tiếp tục có lợi thế lớn về vùng nước lợ, đặc biệt là khu vực sông Rào Cái. Đây được xem là dư địa quan trọng để địa phương phát triển nghề nuôi nhuyễn thể theo hướng tập trung, quy mô hàng hóa.
Từ hiệu quả bước đầu, xã Thạch Khê định hướng khai thác hiệu quả khoảng 16km sông Rào Cái để phát triển nuôi trồng thủy sản. Trong đó, địa phương chú trọng khuyến khích người dân ứng dụng khoa học kỹ thuật, lựa chọn đối tượng nuôi phù hợp, tổ chức sản xuất theo hướng tập trung và từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm.
Điều đáng chú ý của mô hình nuôi hàu đại dương là khả năng biến lợi thế tự nhiên thành giá trị kinh tế mà không cần đầu tư quá nhiều vào thức ăn. Khi được quản lý tốt, dòng sông không chỉ là không gian sản xuất mà còn trở thành “nguồn lực” trực tiếp nuôi dưỡng con hàu.
Để nghề nuôi phát triển lâu dài, việc mở rộng diện tích cần đi đôi với quản lý môi trường nước, mật độ nuôi, chất lượng con giống và quy hoạch không gian mặt nước. Đây là yếu tố quyết định để tránh phát triển tự phát, bảo đảm hệ sinh thái vùng cửa sông và duy trì hiệu quả sản xuất ổn định.
Lợi thế vùng nước lợ trên sông Rào Cái, xã Thạch Khê (Hà Tĩnh) đang được khai thác hiệu quả, mở hướng phát triển nghề nuôi nhuyễn thể tập trung, nâng cao giá trị mặt nước, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân.
Nếu được quy hoạch, tổ chức sản xuất và xây dựng thị trường tiêu thụ phù hợp, mô hình nuôi hàu đại dương không chỉ giúp người dân nâng cao thu nhập mà còn góp phần chuyển dịch nghề nuôi theo hướng xanh, hiệu quả và bền vững.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Hoàng Thịnh - Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Thạch Khê, cho biết: “Hiện địa phương có hàng chục hộ nuôi hàu đại dương trên sông Rào Cái. Bước đầu, mô hình cho thấy hiệu quả tích cực nhờ tận dụng điều kiện tự nhiên của vùng cửa sông.
Ngoài hàu, người dân còn kết hợp nuôi vẹm và một số đối tượng thủy sản khác, qua đó nâng cao giá trị kinh tế trên cùng diện tích mặt nước".
“Chi phí đầu tư ban đầu cho mô hình nuôi hàu đại dương khá lớn, có hộ phải đầu tư hàng trăm triệu đồng đến hàng tỷ đồng. Tuy nhiên, hiệu quả mang lại rất tích cực, một số hộ có thể thu tiền tỷ sau một vụ nuôi”, ông Nguyễn Hoàng Thịnh -Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Thạch Khê, nhấn mạnh.
Theo Lam Hồng (Dân Việt)
