Quảng Trị - Không thiếu thứ gì trên bãi biển Cửa Việt, từ rác thải sinh hoạt, rác thải ngoài biển dạt vào đến nguồn nước từ khu dân cư chảy ra hàng ngày.
Nước thải 'ngang nhiên' đổ ra biển
Từ QL9 (đường xuyên Á) vòng theo QL 9D (dọc bãi biển thuộc xã Cửa Việt) có rất nhiều cống thoát nước từ khu dân cư chảy ra phía biển. Điểm chung của các cống nước này là đều cõng nhiều rác thải, nước thải có màu đen, bốc mùi hôi thối.
Từ trung tâm UBND xã Gio Việt cũ đến bãi tắm Cửa Việt, theo quan sát của phóng viên, nhiều cống thoát nước ra kênh, chảy vòng vèo sau đó đổ ra cửa biển. Tại 5 thôn: Xuân Ngọc, Xuân Tiến, Xuân Lộc, Tân Xuân, Hoàng Hà, từ nhiều năm nay phát triển nghề hấp cá. Điều này giúp địa phương tiêu thụ lượng cá đánh bắt trên biển, tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, hoạt động này cũng đặt ra vấn đề rất nan giải là ô nhiễm môi trường ngày càng trở nên nghiêm trọng.
Ông Bùi Thúy, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Cửa Việt cho hay, theo địa hình tự nhiên nên mọi đường thoát nước từ khu dân cư, khu sản xuất của người dân đều đổ dồn ra biển. Thực tế, cống thoát nước từ hoạt động hấp cá của người dân lâu nay theo các mương nước đổ ra biển mà gần như không qua một bước xử lý nào. Điều này gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường từ nhiều năm nay nhưng hiện chưa có giải pháp nào xử lý triệt để.
“Trước đây, UBND huyện Gio Linh (cũ) cũng đã quy hoạch khu công nghiệp. Theo kế hoạch, các hộ làm nghề hấp cá sẽ tập trung vào đây hoạt động. Tuy nhiên, khu công nghiệp được quy hoạch nhưng không thu hút được doanh nghiệp vào đầu tư nên hạ tầng không đảm bảo. Nếu không sớm có giải pháp thì rất gay go”, ông Thúy lo lắng.
Từ bãi tắm Cửa Việt, theo QL 9D, đi dọc bờ biển về hướng Cửa Tùng, tình trạng nước thải từ khu dân cư đổ ra biển càng phổ biến. Có bao nhiêu cống thoát nước qua đường thì có bấy nhiêu dòng nước ô nhiễm hướng ra biển. Chúng mang theo cơ man rác thải, từ bao bì, nilon, thùng xốp đến các loại phế phẩm không thể phân hủy được. Trong cánh rừng phòng hộ chắn cát chạy dọc bờ biển, rác thải cũng bủa vây.
Ông Bùi Thúy, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Cửa Việt cho rằng, vào mùa mưa lũ, rác thải từ biển bị sóng dồn, theo các cống thoát nước dạt vào khu dân cư rồi mắc lại. Thực tế, rác thải người dân đổ ra các dòng nước này không nhiều. Tuy nhiên, ông Thúy cũng thừa nhận, hiện nay, vấn đề thu gom, xử lý rác thải khu dân cư cũng tạo ra rất nhiều áp lực. Nếu không có giải pháp đồng bộ trong việc thu gom, xử lý rác thải nói chung thì môi trường sống sẽ bị tác động nghiêm trọng.
Đi về phía cầu Cửa Tùng, xã Cửa Tùng, đi qua xã Bến Hải, tình trạng rác thải, nước sinh hoạt ô nhiễm đổ ra biển cũng phổ biến. Tại một số đoạn, hoạt động nuôi trồng thủy sản cũng thải ra nguồn nước ô nhiễm. Chúng hầu như không được xử lý và theo các mương nước, tích tụ dưới cánh rừng phòng hộ tạo ra mùi hôi thối. Tất cả sẽ thẩm thấu vào lòng đất hoặc tuồn ra biển.
Hiển hiện 'ma trận rác'
Giữa trưa tháng 5, trời nắng chang chang, cát biển bỏng rát, ông Phan Ánh Trung, một ngư dân tại thôn 5, xã Cửa Việt đi ra phía bờ biển để kiểm tra tàu thuyền và ngư lưới cụ. Người đàn ông vùng biển cẩn thận di chuyển từng bước một trên bãi cát bởi chỉ một sơ suất nhỏ, những vật nhọn, sắc trên bờ biển như thép, thủy tinh có thể cắm vào chân ông bất cứ lúc nào.
“Không chỉ nước thải sinh hoạt ô nhiễm mà tất cả những gì trôi nổi trên biển đều đổ về đây, lâu ngày tích tụ. Một số lộ thiên nhưng chìm dưới cát cũng vô số kể. Lâu lắm rồi chúng tôi không thấy cơ quan, lực lượng nào về đây thu gom, xử lý cả”, ông Trung lo lắng.
Dừng lại trước một đống đèn led lộ thiên trên bãi biển, ông Trung cho biết, đây là đèn trang bị trên các tàu đánh bắt hải sản lớn. Các bóng đèn led này, không biết do con người vô tình hay cố ý đã để rơi xuống biển. Đèn nổi trên mặt biển, sóng đánh dạt vào bãi ngổn ngang. Một số lộ thiên, nhưng chúng trắng như cát, nếu không để ý rất dễ dẫm phải. Số nằm chìm dưới cát rất nguy hiểm, khi vỡ ra, không chỉ thủy tinh sắc nhọn mà phần kim loại gỉ sét bên trong bóng đèn cũng tạo ra những bẫy chông cho người dân. Bãi biển thôn 5 còn có cả chai lọ thủy tinh, rác thải nhựa, thùng đựng dầu, xốp, sắt thép chỏng chơ không chỉ mất mĩ quan mà còn gây nguy hiểm cho người dân.
Qua địa bàn thôn 5, một bờ kè vững chãi được xây dựng từ vài năm nay. Bờ kè bảo vệ bờ biển, tạo cảnh quan, môi trường sinh thái nhưng cũng đang trở thành điểm tập trung rác thải biển dạt vào. Người dân, vì quá lo lắng thi thoảng cũng thu gom đốt nhưng không thấm thía vào đâu so với lượng rác thải đang ngày càng nhiều như hiện nay.
Điều đáng lưu ý nữa là trước đây, do áp lực về vấn đề rác thải nên một số thôn, xóm đã xây dựng các điểm thu gom rác nhỏ nằm ngay dưới rừng phòng hộ chắn cát. Lượng rác thải thu gom, thay vì chuyển đi địa điểm khác để xử lý thì thi thoảng người dân lại đốt ngay dưới tán rừng. Lâu ngày, rác thải cũng tràn ra cả những khu vực xung quanh bãi biển, gây ô nhiễm môi trường.
Ông Phan Văn Viện, một ngư dân tại thôn 7, xã Gio Hải (nay là xã Cửa Việt cho hay), người dân vùng biển rất quen thuộc với việc sử dụng các thùng xốp để đựng hải sản. Có hộ có ý thức, sau khi không sử dụng nữa thì đốt, tiêu hủy nhưng cũng có hộ vô ý thức xả ra ngoài môi trường, dưới rừng phòng hộ, dọc các tuyến mương thoát nước. Bên cạnh đó, một lượng rất lớn thùng xốp từ nhiều nơi theo sóng cuốn vào bãi cát cũng khiến cho bãi biển ở đây luôn ngập trong rác thải, đặc biệt là các thùng xốp đã hư hỏng.
“Môi trường biển đang ngày càng ô nhiễm bởi rác thải tứ phía bủa vây. Nếu không có các phương án giải quyết thì chẳng bao lâu nữa, cuộc sống ở đây sẽ trở nên ngột ngạt, hoạt động đánh bắt hải sản, phát triển du lịch cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng”, ông Viện chia sẻ.
Tuyến QL 9D từ Cửa Việt đến xã Cửa Tùng dài chưa đến 20 km nhưng đang có nhiều bãi tắm thu hút khách du lịch tham quan, trải nghiệm. Từ các chương trình, dự án, dọc bãi biển này cũng đã được quy hoạch và xây dựng nhiều điểm kinh doanh du lịch, bãi tắm. Tuy nhiên, thực tế lượng khách đến đây hạn chế; hàng quán ế ẩm, hạ tầng du lịch nhếch nhác. Nếu vấn đề ô nhiễm bãi biển không thể giải quyết triệt để, câu chuyện du lịch biển ở vùng đất này sẽ đứng trước nhiều thử thách.
