Khánh Hòa nâng sức cạnh tranh từ liên kết nuôi biển

Khánh Hòa có lợi thế lớn về biển với chiều dài 490 km và nhiều năm được xác định là một trong những địa phương mạnh về thủy sản, đặc biệt là nuôi biển. Nhưng lợi thế tự nhiên chỉ thực sự trở thành sức mạnh kinh tế khi được tổ chức lại bằng công nghệ, hạ tầng, nhân lực và những chuỗi liên kết đủ chặt chẽ.

Tổ chức lại sản xuất, nâng giá trị nuôi biển

Theo ông Phùng Đức Tiến - Đại biểu Quốc hội khóa XVI, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam: Khánh Hòa là địa phương đi tiên phong về thủy sản, trong đó nuôi biển là một thế mạnh nổi bật. Những năm qua, tỉnh đã tập trung phát triển nông nghiệp, thủy sản và kinh tế biển, đồng thời chú trọng công nghệ, đặc biệt là công nghệ nuôi biển.

Nhưng trước yêu cầu mới, lợi thế ấy cần tiếp tục được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh. Thực tế sản xuất thủy sản cho thấy, người nuôi không chỉ đối diện với bài toán con giống, thức ăn hay kỹ thuật. Dịch bệnh, thời tiết, chi phí sản xuất và đầu ra đều có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả của một vụ nuôi.

Nếu từng hộ nuôi tự giải quyết từng vấn đề, sức chống chịu sẽ khó cao. Khi các hộ được tổ chức trong một HTX, kết nối với doanh nghiệp và thị trường, những vấn đề riêng lẻ có thể từng bước được đặt trong một chuỗi liên kết thống nhất hơn.

Để kết nối xã viên, vùng nuôi với doanh nghiệp, logistics và thị trường, hướng đến tổ chức nguồn cung, tăng khả năng kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc, ngày 5/10 vừa qua tại phường Cam Linh, tỉnh Khánh Hòa, Hợp tác xã Nuôi trồng Thủy sản và Du lịch KLC Đại Dương XI  (HTX) nằm trong hệ sinh thái KLC Seafood đã được thành lập. Sự ra đời của HTX được kỳ vọng tạo đầu mối liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp, từng bước tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Trong đợt đầu, 100 hộ nuôi tham gia HTX được hỗ trợ 2 triệu đồng/hộ; giảm 50% chi phí mặt nước nuôi trong 5 năm theo chính sách của HTX. Các xã viên còn được kết nối nguồn giống chất lượng, có khả năng truy xuất nguồn gốc; hỗ trợ thức ăn, kỹ thuật và tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm.

HTX xác định việc kết nối nguồn hàng của xã viên với hệ thống thu mua, logistics và thị trường trong hệ sinh thái KLC Seafood là một định hướng quan trọng. Cách làm này hướng đến tăng tính chủ động cho người nuôi, đồng thời giúp doanh nghiệp xây dựng nguồn cung ổn định, thuận lợi hơn trong kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Một vùng nuôi muốn phát triển ổn định không thể chỉ tập trung vào khâu sản xuất. Sản phẩm sau thu hoạch cần có đầu ra phù hợp, đáp ứng yêu cầu của thị trường về chất lượng và nguồn gốc. Vì vậy, việc kết nối từ đầu vào, kỹ thuật nuôi đến thu mua và tiêu thụ có ý nghĩa quan trọng trong giảm thiểu rủi ro cho người nuôi, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Với định hướng đó, HTX không chỉ hỗ trợ xã viên bằng những nguồn lực riêng lẻ mà còn hướng tới đồng hành trong quá trình nuôi và tiêu thụ sản phẩm. Khi được tổ chức trong cùng một chuỗi, người nuôi có thêm cơ sở để điều chỉnh sản xuất theo nhu cầu thị trường, còn doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch thu mua và phát triển thị trường.

Công nghệ phải đi cùng tổ chức sản xuất

Theo ông Phùng Đức Tiến, trong giai đoạn tới, Khánh Hòa cần tiếp cận những công nghệ mới của các nước có thế mạnh về nuôi biển như Na Uy, Bỉ, Đan Mạch, qua đó có phương pháp nuôi và lồng nuôi hiện đại hơn.

Một mô hình nuôi hiện đại không chỉ nhằm tăng sản lượng, mà quan trọng hơn là phải kiểm soát được rủi ro, chất lượng sản phẩm, giá thành và khả năng truy xuất nguồn gốc. Bởi khi sản phẩm bước ra thị trường, nhất là thị trường thế giới, lợi thế không chỉ nằm ở việc có sản phẩm để bán. Sản phẩm phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, nguồn gốc và khả năng cạnh tranh.

Chính vì vậy, câu chuyện công nghệ cần gắn với tổ chức sản xuất đồng bộ: Từ giống, thức ăn, an toàn sinh học, phòng bệnh đến chế biến sâu, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc. Nếu thiếu một mắt xích, giá trị của cả chuỗi có thể bị ảnh hưởng.

Bên cạnh ứng dụng công nghệ, Khánh Hòa cần tiếp tục đầu tư hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản, nuôi biển và kinh tế biển; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường hợp tác quốc tế, mở rộng xúc tiến thị trường và đẩy mạnh chế biến sâu. Đây là những yếu tố có mối quan hệ chặt chẽ, cần được triển khai đồng bộ để nâng cao giá trị thủy sản.

Hiện nay, việc hình thành các mô hình liên kết tại vùng nuôi là một hướng đi đáng chú ý. Tuy nhiên, hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào nguồn lực hỗ trợ ban đầu mà còn nằm ở khả năng duy trì liên kết, bảo đảm chất lượng, tổ chức thu mua và mở rộng thị trường. Khi các khâu được kết nối, người nuôi có thêm cơ sở để tổ chức sản xuất; doanh nghiệp có nguồn hàng được kiểm soát tốt hơn, thị trường có điều kiện tiếp cận những sản phẩm nguồn gốc rõ ràng, lợi thế biển mới có cơ hội chuyển hóa thành giá trị bền vững hơn.