Từng là "thủ phủ" nuôi cá lồng bè lớn nhất khu vực với khoảng 2.000 lồng, xã đảo Hòn Nghệ (An Giang) nay chỉ còn khoảng 1.000 lồng bè đang duy trì hoạt động. Chi phí thức ăn leo thang, con giống bấp bênh, phụ thuộc vào thương lái cùng áp lực di dời lồng bè theo mùa gió đang đẩy người nuôi biển vào muôn vàn khó khăn.
Hòn Nghệ là một xã đảo yên bình nằm trong vịnh Hà Tiên, tỉnh An Giang (trước đây huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang). Đảo có diện tích tự nhiên khoảng 346 ha. Nơi đây nổi tiếng với vẻ đẹp hoang sơ, khí hậu mát mẻ, những làng nghề nuôi cá lồng bè trù phú.
Nghề nuôi cá biển trong lồng bè đã gắn bó với cư dân xã đảo Hòn Nghệ hơn 20 năm, trở thành sinh kế chủ lực cho gần 100 hộ dân với sản lượng trung bình đạt khoảng 500 tấn/năm.
Cá bớp, cá mú cùng các loài cá có giá trị kinh tế cao là những mặt hàng mũi nhọn nhờ lợi thế vùng nước xa bờ trong sạch. Dù mỗi lồng cá thuận lợi có thể mang lại lợi nhuận từ 20–25 triệu đồng/vụ, giúp nhiều gia đình vươn lên thoát nghèo và làm giàu, nhưng bão giá thức ăn (đặc biệt là giá cá mồi) cùng biến động thị trường đang đặt ra bài toán sinh kế vô cùng gian nan cho người dân nơi đây.
Dưới đây là hình ảnh phóng viênBáo Dân Việtghi lại toàn cảnh hoạt động của nghề nuôi cá lồng bè trên biển Hòn Nghệ:
Xã đảo Hòn Nghệ khu vực ấp Bãi Chướng nhìn từ trên cao với những cụm lồng bè nuôi cá biển giăng hàng trên mặt biển xanh trong – từng là vùng nuôi quy mô nhất khu vực.Cận cảnh một góc làng bè Hòn Nghệ (khu vực ấp Bãi Chướng), nơi hiện chỉ còn khoảng 1.000 lồng bè hoạt động (giảm một nửa so với thời kỳ đỉnh cao 2.000 lồng).Chị Trần Thị Tú Lượng (54 tuổi) - người có hơn 15 năm gắn bó với nghề nuôi cá lồng bè trên biển Hòn Nghệ chia sẻ về hành trình sinh kế của bà con trên đảo.Theo chị Tú Lượng, nhờ nghề nuôi cá lồng bè, nhiều hộ dân Hòn Nghệ đã thoát nghèo, xây dựng nhà cửa khang trang và nuôi con cái học hành đến nơi đến chốn. Riêng bản thân chị là một trong những người dân có nhiều lồng bè nuôi cá nhất Hòn Nghệ, với 48 lồng, với cá loại cá chủ lực là cá mú trân châu, cá mú sao, cá mú chuột, cá mú nghệ...
Lợi thế lớn nhất của Hòn Nghệ là vùng nước xa bờ, môi trường biển tương đối trong sạch và ít bị ảnh hưởng bởi nguồn thải từ đất liền.Người dân kiểm tra sức khỏe, vệ sinh cho đàn cá mú – một trong những loài cá nuôi chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao cho xã đảo.Người dân nuôi cá lồng bè ở Hòn Nghệ đa số vẫn cho cá ăn bằng thức ăn truyền thống - cá mồi. Tuy nhiên, do nguồn lợi thủy sản tự nhiên ngày càng suy giảm và giá xăng dầu tăng nên giá cá mồi cũng tăng đáng kể. Hiện, giá cá mồi đã tăng lên 14.000 – 15.000 đồng/kg (trước đây cá mồi chỉ khoảng 10.000 - 12.000 đồng/kg). (Trong ảnh: Người dân chuẩn bị cá mồi cho cá ăn).Trước áp lực giá thức ăn ngày càng tăng, một số ngư dân trên Hòn Nghệ đã chọn thức ăn viên công nghiệp để thay dần cho cá mồi để giảm chi phí đầu vào.Chị Trần Thị Tú Lượng là một trong những ngư dân đi đầu chuyển từ thức ăn truyền thống sang thức ăn viên (Trong ảnh: Chị Tú Lượng đang cho cá mú ăn bằng thức ăn viên).Áp lực chi phí thức ăn tăng cao, cộng thị trường giá biến động, giá cả lên xuống thất thường đang bào mòn lợi nhuận của các hộ nuôi.Bên cạnh đó, việc di dời lồng bè đến vùng nước khuất gió là một áp lực lớn phải thực hiện nhiều lần trong năm do biến động thời tiết. Mỗi năm, ngư dân phải di chuyển bè cá ít nhất 2-3 lần, có năm 4-5 lần tuỳ vào con gió để né sóng. Chi phí vận chuyển mỗi năm hàng chục triệu đến cả trăm triệu đồng, chưa tính nguy cơ lưới rách, cá bị yếu khiến hao hụt cá...Không những thế, thời gian qua, đầu ra sản phẩm cá lồng bè vẫn phụ thuộc lớn vào thương lái, khiến người nuôi dễ gặp rủi ro ép giá.Theo chị Tú Lượng, thị trường tiêu thụ cá năm nay giảm so với nhiều năm trước, giá cá thương phẩm cũng giảm, khiến người nuôi cá lồng bè rất lo lắng (Trong ảnh: Chị Tú Lượng đang thu hoạch cá mú nghệ).“Muốn phát triển kinh tế biển bền vững cần có chính sách hỗ trợ vốn để người dân mạnh dạn chuyển đổi công nghệ. Khi nghề nuôi cá phát triển ổn định, người dân sẽ có việc làm tại chỗ, không phải rời đảo đi làm ăn xa”- ông Nguyễn Đức Minh, Chủ tịch Hội Nông dân xã đảo Hòn Nghệ cho biết.Để nâng cao hiệu quả sản xuất, địa phương đang vận động người dân chuyển từ bè gỗ truyền thống sang lồng nhựa HDPE công nghệ cao có khả năng chịu sóng gió tốt hơn, tuổi thọ dài hơn. Tuy nhiên, chi phí đầu tư từ 70 triệu đồng trở lên cho mỗi lồng HDPE vẫn là rào cản lớn đối với nhiều hộ nuôi quy mô nhỏ.Ông Ngô Ngọc Chuẩn - Chủ tịch UBND xã Hòn Nghệ, cho biết, giải pháp căn cơ để phát triển nuôi biển là đầu tư hệ thống kè chắn sóng, tạo vùng nuôi ổn định quanh năm. Tuy nhiên, đây là dự án cần nguồn lực rất lớn. Chỉ riêng tuyến kè dài khoảng 4km bảo vệ nửa đảo đã cần kinh phí hơn 300 tỷ đồng. Hiện, địa phương đang định hướng đề xuất nguồn vốn ODA để đầu tư hệ thống kè chắn sóng nhằm ổn định lâu dài vùng nuôi biển...Lồng bè kiên cố trên biển Hòn Nghệ, việc hình thành các mô hình liên kết sản xuất được kỳ vọng sẽ là "chìa khóa" giúp kinh tế biển xã đảo phát triển vững chắc.Vùng biển mở tại Hòn Nghệ - nơi chính quyền và bà con ngư dân đang rất kỳ vọng vào một hệ thống kè chắn sóng hiện đại được đầu tư.
