Dự án quốc tế do Đại học Stirling chủ trì sẽ nghiên cứu về kháng sinh trong ngành cá tra Việt Nam, hướng tới xây dựng giải pháp quản lý dịch bệnh bền vững.
Đại học Stirling (Scotland) vừa nhận khoản tài trợ 2,4 triệu bảng Anh để triển khai dự án quốc tế nghiên cứu tình trạng kháng kháng sinh trong ngành nuôi cá tra Việt Nam. Khoản tài trợ này nằm trong chương trình đầu tư hơn 54 triệu bảng Anh cho 18 dự án nghiên cứu và đổi mới sáng tạo do Cơ quan Nghiên cứu và Đổi mới Vương quốc Anh (UKRI) điều phối, tập trung vào ứng phó dịch bệnh, kháng kháng sinh và phát triển vaccin thú y thế hệ mới.
Dự án kéo dài 48 tháng, hướng tới phát triển các giải pháp thay thế thiết thực cho việc sử dụng kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản nước ngọt. Dự án do Viện Nuôi trồng Thủy sản của Đại học Stirling thực hiện, với sự hợp tác của Đại học Glasgow, Đại học Sydney, Đại học Cần Thơ và Đại học Quốc gia tại Việt Nam.
Nhóm nghiên cứu sẽ tìm hiểu nguyên nhân, cơ chế hình thành và lan truyền tính kháng kháng sinh trong môi trường nước ngọt, đồng thời xác định những rào cản khiến người nuôi khó áp dụng các phương pháp thay thế. Kết quả nghiên cứu được kỳ vọng hỗ trợ xây dựng các biện pháp quản lý dịch bệnh phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế.
Theo Giáo sư Margaret Crumlish, Đại học Stirling, kháng kháng sinh là một thách thức toàn cầu, liên quan đồng thời đến sức khỏe con người, động vật và môi trường. Môi trường nước đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành và lan truyền tính kháng thuốc, trong khi hoạt động nuôi trồng thủy sản phụ thuộc và tương tác chặt chẽ với các hệ sinh thái này.
Việc tập trung nghiên cứu ngành cá tra Việt Nam cho phép nhóm nghiên cứu tìm hiểu quá trình phát triển của tình trạng kháng thuốc, tác động đối với sản xuất và khả năng áp dụng các biện pháp quản lý dịch bệnh bền vững hơn.
Một vấn đề được dự án chú trọng là lựa chọn của người nuôi khi kháng sinh không còn hiệu quả. Theo Giáo sư Crumlish, tại các hệ sinh thái nước ngọt ở Đông Nam Á, người nuôi thường có ít phương án thay thế và có thể tiếp tục sử dụng kháng sinh dù hiệu quả điều trị suy giảm. Thực trạng này làm gia tăng lo ngại về kháng thuốc và những tác động đối với sức khỏe con người, vật nuôi và môi trường.
Để giải quyết vấn đề, dự án kết hợp chuyên môn về thủy sản, vi sinh vật học, thú y và khoa học môi trường với khoa học xã hội và nhân văn. Cách tiếp cận liên ngành nhằm làm rõ cả yếu tố sinh học lẫn những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng kháng sinh và khả năng tiếp nhận giải pháp mới của người nuôi.
Trong quá trình triển khai, nhóm nghiên cứu sẽ làm việc trực tiếp với người nuôi, các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và những bên liên quan. Cách làm này nhằm bảo đảm các biện pháp đề xuất vừa có cơ sở khoa học, vừa có khả năng ứng dụng trong sản xuất.
Dự án cũng kế thừa các nghiên cứu trước đây của Đại học Stirling về vaccin thế hệ mới cho cá, bao gồm những thử nghiệm tại Trung tâm Đổi mới và Công nghệ Nuôi trồng Thủy sản Quốc gia của trường. Dữ liệu từ các nghiên cứu này sẽ được sử dụng và chia sẻ với các bên liên quan, hỗ trợ quản lý dịch bệnh và thúc đẩy sử dụng kháng sinh có trách nhiệm.
Thông qua nghiên cứu tại Việt Nam, dự án cũng hướng tới xây dựng một khung tiếp cận có thể điều chỉnh để áp dụng tại những quốc gia đang đối mặt với thách thức tương tự trong nuôi trồng thủy sản nước ngọt.
