Bộ NN&MT tháo gỡ khó khăn phát triển kinh tế biển và nông nghiệp tại Khánh Hòa

Khơi thông dư địa kinh tế biển và phát triển mô hình đặc thù

Chiều 29/6, Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Võ Văn Hưng dẫn đầu đã làm việc với UBND tỉnh Khánh Hòa về phát triển thủy sản, vùng nguyên liệu, chế biến và xuất khẩu sản phẩm nông, lâm, thủy sản.

Khánh Hòa có nhiều lợi thế tự nhiên để phát triển kinh tế biển. Với bờ biển dài khoảng 490 km và nhiều đầm vịnh kín gió, địa phương luôn nằm trong nhóm năm tỉnh xuất khẩu thủy sản lớn nhất nước. Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản toàn tỉnh đạt hơn 280.800 tấn, mang về kim ngạch xuất khẩu 870 triệu USD, chiếm gần 38% giá trị xuất khẩu chung. Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng thủy sản của tỉnh ước đạt trên 127.500 tấn.

Khánh Hòa cũng là nơi tiên phong thí điểm nuôi biển công nghệ cao. Đến nay, tỉnh đã thành lập 6 hợp tác xã nuôi biển bằng lồng nhựa HDPE và cấp 55 giấy phép nuôi trồng. Tiêu biểu là vùng nuôi cá chẽm xa bờ quy mô 384 ha của Công ty Australis Việt Nam, đạt sản lượng ổn định từ 6.000 đến 8.000 tấn/năm. Song song đó, công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) được triển khai quyết liệt, được Đoàn thanh tra của Ủy ban Châu Âu (EC) đánh giá tích cực.

Bên cạnh thủy sản, toàn tỉnh hiện có hơn 185.000 ha diện tích gieo trồng gắn với các vùng chuyên canh tập trung. Khánh Hòa đã được cấp 175 mã số vùng trồng, trong đó có 65 mã số xuất khẩu sầu riêng, xoài, bưởi, chuối và lúa sang Trung Quốc, Mỹ, Úc và EU. Chương trình OCOP gặt hái nhiều kết quả với 543 sản phẩm được công nhận, tạo tiền đề đưa nông sản địa phương gắn liền với phát triển du lịch.

Đối với chăn nuôi, điểm nhấn chiến lược là Đề án phát triển sản phẩm dê, cừu thành sản phẩm Halal đến năm 2030 nhằm tiếp cận thị trường quốc tế. Tính đến tháng 6/2026, tổng đàn dê và cừu đạt khoảng 203.000 con, trong đó đàn cừu có quy mô lớn nhất cả nước. Bên cạnh đó, nghề nuôi chim yến lấy tổ duy trì thương hiệu với sản lượng đạt 11.700 kg trong hai quý đầu năm.

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Duy Quang, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa đã đưa ra nhiều kiến nghị nhằm tháo gỡ khó khăn về cơ chế và hạ tầng. Đối với lĩnh vực chăn nuôi, ông Quang đề xuất Bộ hỗ trợ xây dựng các mô hình phát triển chăn nuôi dê, cừu theo tiêu chuẩn Halal; chuyển giao tiến bộ khoa học, công nghệ, giống và quy trình an toàn sinh học. Tỉnh cũng mong muốn được lồng ghép các nhiệm vụ này vào các chương trình ưu tiên giai đoạn 2026-2030, hỗ trợ kết nối với doanh nghiệp để hình thành chuỗi giá trị. Song song đó, địa phương kiến nghị hỗ trợ các doanh nghiệp yến sào đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc và châu Âu.

Đặc biệt, liên quan đến kinh tế biển, Giám đốc Sở nêu những khó khăn của doanh nghiệp nhỏ và hộ dân khi nuôi biển xa bờ do thiếu vốn đầu tư lồng HDPE chịu bão hay thiết bị GPS. Do Luật Thủy sản năm 2017 chưa có khung pháp lý cho mô hình "Khu công nghiệp nuôi trồng thủy sản trên biển", tỉnh kiến nghị Bộ sớm ban hành hướng dẫn để địa phương có cơ sở tổ chức không gian nuôi biển tập trung. Mặt khác, dù là trung tâm sản xuất giống thủy sản lớn của miền Trung với sản lượng 50 tỷ con/năm, nhưng hạ tầng vùng giống tại Khánh Hòa vẫn còn hạn chế. Tỉnh đề xuất Bộ xem xét đầu tư khoảng 250 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030 để hoàn thiện hạ tầng cấp thoát nước và xử lý nước thải cho vùng giống Nhơn Hải với quy mô 168 ha. Cuối cùng, ông đề nghị Bộ tiếp tục hỗ trợ nguồn vốn đầu tư cho các dự án thủy lợi, thủy sản trọng điểm để đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững.

Tháo gỡ nút thắt hạ tầng và định hình chuỗi giá trị xuất khẩu

Đối với kiến nghị về khu công nghiệp nuôi trồng thủy sản trên biển, ông Phạm Quang Toản, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản nhận định khái niệm khu công nghiệp dưới biển là rất mới. Hiện Bộ đang xây dựng dự thảo Luật Tài nguyên môi trường biển và hải đảo, dự kiến tích hợp các nội dung liên quan đến kinh tế biển và chính sách hỗ trợ sản xuất tại khu vực biển. Dự thảo Luật Thủy sản sửa đổi cũng sẽ tính đến việc hoàn thiện khung pháp lý cho vấn đề này. Về vùng giống Nhơn Hải, Bộ đã có văn bản hướng dẫn về việc xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn. Địa phương cần chủ động rà soát, đối chiếu dự án với các chương trình phát triển giống và thủy sản đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Sau khi đảm bảo tính phù hợp, tỉnh cần hoàn thiện hồ sơ dự án theo đúng hướng dẫn để gửi Bộ xem xét, phối hợp giải quyết theo quy định.

Tiếp lời, ông Lê Bá Anh, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường chia sẻ, đối với mô hình chăn nuôi dê cừu Halal, khó khăn hiện nay là yêu cầu chặt chẽ trong quá trình giết mổ và cần sự tham gia của người có tôn giáo Hồi giáo. Cục đề xuất Sở phối hợp tổ chức hội thảo với Cục Chăn nuôi, đồng thời mời trung tâm chứng nhận Halal phổ biến tiêu chuẩn. Về thị trường yến sào, Việt Nam đã có định thư xuất khẩu sang Trung Quốc do Cục Chăn nuôi làm đầu mối. Cục Chất lượng và Trung tâm Xúc tiến Thương mại sẽ thông báo cho tỉnh về các hội chợ tại Quảng Châu để phối hợp tham gia.

Đánh giá về năng lực chế biến, ông Lê Bá Anh cho biết Khánh Hòa hiện có 92 cơ sở chế biến thủy sản xuất khẩu, chiếm trên 10% cả nước. Thế mạnh của địa phương là cá ngừ, cá kiếm và nuôi biển như tôm hùm, ốc hương xuất khẩu sống sang Trung Quốc. Tuy nhiên, ngành thủy sản cũng gặp thách thức trong việc đáp ứng yêu cầu về IUU cho thị trường Châu Âu và Nhật Bản. Xuất xứ nguyên liệu nhập khẩu đôi khi còn lẫn lộn với nguyên liệu trong nước. Ngoài ra, phía Trung Quốc đã có cảnh báo về dư lượng kháng sinh trong tôm hùm và ốc hương, cùng một số doanh nghiệp bị cảnh báo về hóa chất, phụ gia trong chế biến cá ngừ. Do đó, tỉnh cần kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng kháng sinh trong nuôi trồng và giám sát các cơ sở chế biến.

Ở góc độ nguồn lực đầu tư, đại diện Vụ Kế hoạch - Tài chính tập trung trao đổi về kế hoạch đầu tư công trung hạn của Bộ dành cho địa phương nhằm phát huy các lợi thế đặc hữu sẵn có. Hiện nay, Bộ đã và đang dành nguồn lực đầu tư rất lớn cho Khánh Hòa với tổng vốn đầu tư công dự kiến hơn 8.000 tỷ đồng, bao gồm công trình hồ chứa nước Đồng Điền, hạ tầng khu neo đậu tránh trú bão tại cảng cá lớn và các mô hình phát triển nuôi biển bền vững nhằm hoàn thiện đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật của địa phương.

Về phía lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa, ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh kiến nghị Bộ xem xét, ban hành cơ chế tháo gỡ chung cho các địa phương đối với nhóm tàu cá chưa đăng kiểm, đồng thời phân cấp nhiệm vụ đăng kiểm về cho Chi cục Thủy sản tỉnh thực hiện nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho ngư dân. Liên quan đến việc phát triển sản phẩm Halal, tỉnh đề xuất Bộ ban hành chính sách hỗ trợ thu hút doanh nghiệp đầu tư xây dựng các nhà máy giết mổ đạt chuẩn tại các vùng nuôi có lợi thế. Đồng thời, Khánh Hòa kiến nghị Bộ hỗ trợ đẩy nhanh tiến độ thành lập khu bảo tồn biển và xem xét phương án bàn giao lại quỹ đất tại khu vực trại chăn nuôi cũ cho địa phương quản lý để giải quyết nhu cầu đất sản xuất của người dân.

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Võ Văn Hưng đánh giá cao những kết quả phát triển nông nghiệp và kinh tế biển của Khánh Hòa. Hướng đi sắp tới, Thứ trưởng đề nghị tỉnh tiếp tục thực hiện nghiêm túc công tác chống khai thác IUU, quản lý tốt hoạt động khai thác và kiểm soát sản lượng qua cảng. Bộ hoàn toàn ủng hộ các định hướng của địa phương về phát triển chăn nuôi dê, cừu theo tiêu chuẩn Halal cũng như thúc đẩy xuất khẩu yến sào. Thứ trưởng giao các Cục, Vụ chuyên môn rà soát lại các hồ sơ, tài liệu, phối hợp cùng các doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn kỹ thuật, khơi thông thị trường. Đồng thời, các đơn vị cần nâng cao tinh thần trách nhiệm, phân công đầu mối rõ ràng trong việc đầu tư hạ tầng, sát cánh cùng Khánh Hòa hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững.