vsalogo

Dự án "Sáng kiến Liên minh Hạ Long-Cát Bà” và khuôn mặt mới của làng chài Vung Viêng

Ngày đăng: 22/09/2017
Sáng 30/5/2017 tại Tp. Hạ Long, hội nghị tổng kết Dự án “Sáng kiến Liên minh Hạ Long – Cát Bà: Thúc đẩy sự tham gia của các địa phương và cộng đồng”, do UBND tỉnh Quảng Ninh và Trung tâm Bảo tồn sinh vật biển và Phát triển cộng đồng (MCD) phối hợp tổ chức.

(VSA- 01/6/2017) Sáng 30/5/2017 tại Tp. Hạ Long, hội nghị tổng kết Dự án “Sáng kiến Liên minh Hạ Long – Cát Bà: Thúc đẩy sự tham gia của các địa phương và cộng đồng”, do UBND tỉnh Quảng Ninh và Trung tâm Bảo tồn sinh vật biển và Phát triển cộng đồng (MCD) phối hợp tổ chức.

 Vung Viêng

Các đại biểu phát biểu nhận xét, góp ý cho Dự án - Ảnh: Lê Thúy

Chủ trì hội nghị là ông Đặng Huy Hậu – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh và bà Nguyễn Thu Huệ -  Giám đốc Trung tâm MCD; hội nghị có sự tham gia của các đại biểu đến từ nhiều tổ chức phi chính phủ như Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và cộng đồng (CECR), Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) Hiêp hội Nuôi biển Việt Nam (VSA),…đại diện cư dân Quảng Ninh trực tiếp tham gia Dự án và các đại biểu từ các tỉnh thành lân cận (Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Hải Phòng).

Dự án được thực hiện trong 3 năm (13/6/2014 – 12/6/2017) do Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tài trợ và MCD chủ trì thực hiện. Mục tiêu của dự án là góp phần tăng cường bảo tồn cảnh quan và môi trường, quản lý khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, hướng tới phát triển bền vững vịnh Hạ Long.

Sau 3 năm triển khai, dự án đã hỗ trợ cho trên 1600 người, trong đó đã tập huấn cho 842 người dân về quản lý tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học; 109 người được hưởng lợi ích kinh tế; 206 người áp dụng được các kỹ thuật mới do dự án hỗ trợ…

Thí điểm tại làng chài Vung Viêng

Tiêu điểm thực hiện của dự án là thí điểm mô hình nuôi trồng hải sản (NTHS) thân thiện môi trường, kết hợp với du lịch có trách nhiệm trên vịnh Hạ Long tại làng chài Vung Viêng với sự tham gia của 32 hộ dân. Đến thời điểm hiện tại đã có 7 hộ dân được giao quyền sử dụng mặt nước biển NTHS tại khu vực Vung Viêng, 7 nhà bè NTHS thân thiện với môi trường và 12 sáng kiến về bảo vệ môi trường được vinh danh, trong đó có 2 sáng kiến về thu gom rác trên biển được hỗ trợ thực hiện thí điểm.

Vung Viêng xưa

Làng chài Vung Viêng xưa đông đúc nhộn nhịp - Ảnh: Internet

Vung Viêng là một làng chài điển hình, nơi sinh sống của hàng nghìn ngư dân, quanh năm tất bật mưu sinh bằng các nghề chài lưới, được bình chọn là một trong những làng chài đẹp nhất toàn cầu, thu hút rất nhiều khách du lịch. Ngư dân ăn ở sinh hoạt ngay trên chính những ngôi nhà bè nổi trên mặt biển, và nuôi cá, nuôi hải sản ngay bên dưới.

Mặt trái của những nét đẹp nên thơ đó là sự xuống cấp của môi trường do chất thải sinh hoạt; cá nuôi năng suất thấp và chết thường xuyên do ô nhiễm, dịch bệnh và thiếu chuyên môn trong canh tác; nạn mù chữ do không có cơ sở giáo dục;…

Biện pháp để thay đổi hiện trạng này là đưa người dân lên bờ. Vung Viêng nay chỉ để một vài ngôi nhà làm hình ảnh du lịch, người dân đã chuyển hết lên trên bờ sinh sống. Dự án đã xây nhà, trường học, thành lập hợp tác xã ở trên bờ và giao cho cư dân.

Bên cạnh đó, để đảm bảo được kế sinh nhai cho họ, dự án đã huy động được sự đồng lòng của các ban ngành quản lý, giao mặt nước biển để họ tiếp tục hoạt động NTHS; đào tạo NTHS khoa học, có năng suất và thân thiện với môi trường hơn hơn; bên cạnh đó duy trì và phát triển tiềm năng du lịch và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Vung Viêng nay

2 trong số 7 nhà bè tại Vung Viêng, mỗi nhà bè 12 khung lồng - Anht: Lê Thúy

Tham quan dự án thí điểm, tôi đã gặp nhiều ngư dân và xem những mô hình nuôi trồng tại đây. Khu nuôi trồng gồm các nhà bè, nuôi chủ yếu cá giò, cá song và cá vược. Kích thước mỗi lồng 3 × 3 m, lưới sâu khoảng 3-5m. Quy mô chăn nuôi khá nhỏ, diện tích mặt nước được giao hạn chế, thời hạn chỉ 5 năm, chu kỳ nuôi các loại cá này cũng dài (1-3 năm). Dân làng đã sử dụng thức ăn công nghiệp thay thế cho cá tạp như trước đây. Nhân dân ở đây mong muốn được giao diện tích mặt nước lớn hơn, thời hạn sử dụng lâu hơn, để họ có thể đầu tư quy mô lớn hơn.

Vung Viêng với những niềm vui …

Được chính quyền và dự án hỗ trợ và đào tạo, người dân làng chài không trở thành những người nuôi cá chuyên nghiệp thì cũng trở thành những hướng dẫn viên du lịch nhiệt tình. Họ có nghề nghiệp ổn định, có nhà cửa khang trang, con cái được đến trường, có nước sạch để uống,… Những em bé mặt mũi nhem nhếch khi xưa, phải cùng cha mẹ dãi dầu sóng gió biển khơi, ít em nào được học được qua tiểu học, nay khoác trên mình những bộ áo đồng phục trắng tinh, tung tăng nô đùa cùng bè bạn trang lứa với một tương lai tươi sáng đang chờ đón.

Ông Vũ Văn Đồng, người làng Vung Viêng, vừa chèo đò vừa là một hướng dẫn viên nhiệt tình, hồ hởi khoe con được đi học, “Hy sinh đời bố, củng cố đời con”, vui vẻ tâm sự dự án đã mang đến cho ông công việc chèo đò dẫn khách du lịch, tuy thu nhập không cao nhưng ổn định, chứ không bấp bênh như đi thyền buồm ra khơi như xưa - Ảnh: Lê Thúy

….. và những trăn trở

Việt Nam còn rất nhiều làng chài với phong tục sinh sống manh mún trên mặt nước, đang ngày đêm gây ra những tác động không hề nhỏ đến môi trường ven biển. Dự án "Sáng kiến Liên minh Hạ Long – Cát Bà: Thúc đẩy sự tham gia của các tổ chức địa phương và cộng đồng vì phát triển bề vững vịnh Hạ long” đã kết thúc, nhưng đây mới chỉ là sự khởi đầu, đúc kết những kinh nghiệm thu được để khởi động cho nhiều dự án quy mô hơn trên vịnh Hạ Long nói riêng, Quảng Ninh và cả nước nói chung, mang lại những lợi ích cho cộng đồng và góp phần gìn giữ môi trường và cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp.

 

Bạn cần đăng nhập để bình luận